Tags: fansubs

Fansubs en scanlations: wat zijn dat?

Na mijn epic rant van afgelopen zondag over de ban op fansubs, rijst er wellicht ook deze vraag op: wat is dat eigenlijk? Hoe zijn fansubs ontstaan en waarom steken fans zo veel tijd in iets wat nog best veel technische kennis nodig heeft? Hetzelfde geldt ook voor manga. Dus: wat zijn fansubs en scanlations? Op die vraag probeer ik in dit blog een antwoord te geven.

Het lijkt op ons wietbeleid. Het telen en verkopen van wiet mag volgens de wet niet, maar omdat het amper te handhaven valt mag je toch in beperkte hoeveelheid wiet in je bezit hebben. Het welbekende gedoogbeleid.

Zo is de situatie ook een beetje met fansubs en scanlations. Het mag niet, maar het is bijna onmogelijk te bestrijden. En stiekem is het voor de originele makers ook positieve reclame.

Ik ben slechts een ‘consument’ van anime en manga – ik weet niet het fijne van hoe fansubs of scanlations gemaakt worden – maar ik hoop jou een zo goed mogelijke uitleg te geven.

Fansubs

fansubs

Volgens Wikipedia is de definitie van fansubs als volgt:

Een versie van een buitenlandse film of tv-programma waaraan fans ondertiteling hebben toegevoegd in hun eigen taal.

Anime is één van de belangrijkste vormen van media waarbij fansubs voorkomen. Daarnaast komt het ook voor bij andere populaire buitenlandse – vaak Aziatische – films, drama’s en tv-programma’s.

Om te verklaren waarom fansubs veel voorkomen bij anime, moeten we eerst in vogelvlucht door de geschiedenis heen. Wie weet dat ik er nog uitgebreider op terug kom in de 100 Jaar Anime blogreeks.

Anime videobanden ruilen.

In de jaren 60 kwam anime via Amerika naar Europa dankzij producties zoals Heidi, Vicky the Vicking en Barbapapa. Vooral na het succes van Astro Boy in de jaren ’70 groeide het aantal fans van Japanse animatie.

In de VS ontstonden in de jaren ’70 en ’80 de eerste fanclubs. Daar werden videobanden met anime uitgewisseld tussen de fans. Toen ontstonden ook de eerste fansub groepen om niet Japans sprekende fans te helpen.

Leuk feitje is dat Japanse videobanden in het begin via Amerikaanse militairen werden geruild (tegen o.a. Star Trek banden) die in Japan gestationeerd waren.

Verspreiding via BitTorrent.

In de jaren ’90 en de vroege jaren van de huidige eeuw, was internet nog niet zo vlug. Toen werden CD’s via de post verzonden wanneer fans erom vroegen. Naarmate de techniek het beter toeliet werden fansub exemplaren via internet verspreid.

Tegenwoordig gebeurt dat voornamelijk via BitTorrent. Fansub groepen hebben hun eigen site waarop ze releases aankondigen.

De ‘Fansub Code’

Fansubbers hebben een ongeschreven regel dat zij staken met hun werkzaamheden zodra er een officiële (Engelstalige) release van een anime beschikbaar is. De nette fansub groepen houden zich ook netjes aan deze ‘code’.

Ook zie je vaak wel ergens een disclaimer staan, waarin ze fans aanmoedigen om het officiële product te kopen om de makers te steunen.

Scanlations

scanlations

De definitie van scanlations is volgens Wikipedia als volgt:

Het door fans scannen, vertalen en bewerken van comics, vanuit de ene taal naar de andere.

Je zou dus kunnen stellen dat dit de precieze tegenhanger is van fansubs. Er zijn tegenwoordig verschillende scanlator groepen actief. Zij kopen vaak originele (in dit geval) Japanse manga, scannen ze in en vertalen ze naar het Engels. Of een andere taal natuurlijk. Duits, Frans en Spaans zijn nog drie belangrijke talen waarin manga (en anime) beschikbaar is.

Net als bij fansubs, staken de meeste scanlators hun werk zodra een manga officieel uit komt in de betreffende taal.

De eerste manga vertalingen

Een groep vertalers onder de naam ‘Dadakai’ probeerde in 1970/71 de eerste manga te publiceren, maar zonder succes. Het was er nog te vroeg voor. In 1979 was Barefood Gen de eerste manga die in het Engels werd vertaald.

De verspreiding van manga in het Westen is zo misschien wel helemaal te danken aan de eerste scanlators groepen. Die ontstonden namelijk ook in deze tijd.

Websites, apps en e-readers

Tegenwoordig is het heel makkelijk om aan ‘scanlated manga’ te komen. Er zijn diverse websites en apps beschikbaar. Mangatown en MangaFox zijn twee voorbeelden. Zij hebben mogelijk op dit moment de twee grootste verzamelingen scanlations van manga.

De wet en het dilemma

Zowel fansubs en scanlations worden gezien als ‘bootleg’. Producten die zonder toestemming van de rechthebbenden worden nagemaakt en/of vertaald. Het valt onder de auteurswet en een rechter heeft 100% gelijk als hij zegt dat het verboden is.

Ik schrijf deze blogs dan ook niet om dit fenomeen goed te praten. Ik wil juist dat je ervan bewust bent dat het wel degelijk schadelijk is voor de anime en manga industrie.

Aan de andere kant is er de groeiende vraag naar manga en anime. De traagheid van de professionals zorgt er – in mijn ogen – juist voor dat amateurs op dit moment floreren. Zij voelen zich eerder geroepen om hun mede-fans te helpen.

Binnenkort ga ik dieper hierop in en vertel ik jou wat mijn visie is (geen zorgen, dat wordt geen epic rage zoals de vorige keer).

Wat denk jij dat de beste oplossing is?

Fansubs

Waarom een ban op fansubs niets oplevert

Ja hoor. Brein heeft weer eens van zich laten horen. Als het niet gaat over muziek downloaden, dan wel over illegaal streamen (Popcorn Time) of downloaden van films. Dit keer hebben ze iets onder vuur genomen waarvan bij mij de nekharen recht overeind gaan staan: fansubs. Hersenloos noem ik dat. Nee, ik zal geen vriend zijn van Brein, en in dit blog lees je waarom!

Laat ik eerlijk zijn dat ik tot vandaag niets wist van deze zaak. Het kwam bij mij op de radar dankzij het onderstaande filmpje van Tokyosaurus.

Eerst even de feiten:

De Stichting Laat Ondertitels Vrij had in 2016 een rechtszaak aangespannen tegen Stichting Brein. Hierbij wilde SLOV een verklaring dat zelfgemaakte ondertiteling juridisch als zelfstandige werken zouden worden aangemerkt.

De rechter heeft hierin de aanklacht afgewezen. Die heeft bepaald dat het niet toegestaan is om zonder toestemming de zelfgemaakte ondertiteling te verspreiden. Deze uitspraak houdt in principe niet in dat het verboden is om amateurondertiteling te maken.

Het verspreiden ervan zonder toestemming van de rechthebbende van de film of serie waar het om gaat; dát is illegaal.

Vervolgens heeft Stichting Brein aangegeven met deze uitspraak “de handhaving op te voeren”.

fansubs not this

Zeg nou zelf… zonder fansubs zou je dit soort pareltjes moeten missen!

Geen anime fandom in het Westen zonder fansubs.

Voor wie zich een beetje verdiept in hoe anime populair is geworden in het westen, zal vrij snel duidelijk worden dat groepen fansubbers hier een belangrijke rol in speelden. Toevallig plaatste Answerman van Anime News Network dit leuke artikel over hoe fansubs waren op videobanden.

Dat kan ik me niet eens meer voorstellen. Want ik keek mijn eerste anime series buiten de Nederlandse tv om, al op websites zoals AnimeFreak en Kissanime. Tien jaar geleden was Crunchyroll nog niet de bekende, officiële streamingdienst die het nu is.

Sterker nog. Crunchyroll was zelf ooit óók precies zo’n site. Wel haalden zij inhoud weg wanneer rechthebbenden daarover een klacht indienden.

Japanse producent ligt er niet wakker van als jij in Nederland een anime illegaal streamt met fansubs.

In dit artikel – weliswaar uit 2003 – wordt uitgelegd hoe de Japanse en Amerikaanse wetgevingen tegen fansubs aankijken. Juist. Ook illegaal.

MAAR. Er komt vanuit Japan weinig tot geen actie als het gaat om het bestrijden van fansubs of illegale verspreiding van films en series in het algemeen. In ieder geval heb ik daar tot nu toe niets van gemerkt.

Er wordt daar op een vergelijkbare manier naar gekeken als bij doujinshi: ook al mag het eigenlijk niet, is het positieve reclame voor het originele product.

En in Amerika heb je het ‘Fair Use’.

Een beetje ingewikkeld allemaal, maar het is ‘soort van’ oké als je iets dupliceert – en vertaalt – als het non-profit en voor educatieve doeleinden is. Daarnaast mag het de binnenlandse- en internationale markt niet negatief beïnvloeden.

Zo is er een ongeschreven regel onder fansubbers – in ieder geval bij anime – dat men hun activiteiten staakt zodra er een legale versie van de film of serie op de markt komt.

Hierdoor glippen websites zoals KissAnime door de mazen van de wet.

Welke handhaving?

Met deze uitspraak lijkt Stichting Brein weer te denken dat ze een handvat hebben om piraterij aan te pakken. Omdat fansubs vaak samen gaan met het downloaden en illegaal streamen van films en series?

Welke handhaving dan?

Ik kan The Pirate Bay nog moeiteloos bereiken. En het aantal websites dat subtitle tracks aanbied is groot.

Soms heb ik geen keuze dan fansubs te gebruiken.

Begrijp me niet verkeerd. Het doel dat Stichting Brein en de aangesloten partijen voor ogen hebben snap ik. De originele makers moeten kunnen verdienen aan het prachtige werk dat ze leveren. Daar ben ik het volkomen mee eens.

Het is de aanpak waar ik het niet mee eens ben. Daar kan ik nog een heel blog over schrijven, dus ik beperk me nu tot het onderwerp fansubs.

De belangrijkste reden waarvoor ik nog weleens gebruik maak van versies met fansubs, is dat die series of films helemaal niet in Nederland beschikbaar zijn. Terwijl er op bijvoorbeeld YouTube wel zeer aantrekkelijke trailers te zien zijn.

Het kost mij al vaak veel moeite om te wachten tot een officiële première hier, maar als die er helemaal niet komt… moet ik dan nog maanden wachten voor ik de film die ik zo graag wil zien kan bekijken? In zo’n geval maak ik dankbaar gebruik van het (vrijwillige!) werk dat toegewijde fans hebben geleverd…

Your Name was tijdens HAFF binnen een dag uitverkocht. Mensen willen die film heel graag zien, maar waar is die mogelijkheid nu?

Wie deze film heel graag NU wil zien, gaat wel op zoek naar alternatieve mogelijkheden. Desnoods via de achterdeur.

Fansubs

Het probleem wordt er niet mee opgelost.

Mijn hele punt is dat met het verbieden van fansubs het totale probleem niet zal worden opgelost. In mijn ogen heeft het geen enkele zin om deze mollen terug in de grond te meppen. Ze komen ergens anders wel weer omhoog 😛

Internet is snel, sneller dan de traditionele manier waarop films en series op de markt komen. Ik geloof er heilig in dat de snel groeiende vraag naar anime – en andere minder bekende internationale films en series – ook te danken is aan de fansubs. Omdat de professionals het risico niet durven te nemen.

Als je het mij vraagt lopen distributeurs van films en series ernstig achter de feiten aan…

Kom met een oplossing die fansubs onnodig maken.

Zolang het zo makkelijk is om een film te downloaden, zal piraterij bestaan. Met of zonder fansubs. Zo simpel is het. Het aanpakken van websites die dit aanbieden is in mijn ogen symptoombestrijding en totaal nutteloos.

Wat wel nut heeft is het komen met oplossingen en diensten die piraterij overbodig maakt. Dankzij Spotify hoef ik eigenlijk nooit meer muziek te downloaden.

Met diensten zoals Netflix en Crunchyrol wordt het aanbod van internationale films en series ook steeds groter. Toch stuit ik daar nog regelmatig op het probleem dat een anime die ik wil zien daar niet op staat. Heb je weleens het Amerikaanse en Nederlandse aanbod van beide diensten weleens met elkaar vergeleken?

En sorry… ik ga niet ook nog een abonnement nemen op Amazon Prime…

Dat versnipperde aanbod is voor mij een doorn in het oog terwijl ik wel mijn best doe om alles in legaliteit te kijken.

fansubs Yu Gi Oh

Stop maar!

Oef. Ik heb een heel blog volgeschreven met wat ik noem een ‘epic rant’. En dat terwijl ik eigenlijk een haat-liefde relatie heb met fansubs. Ik heb er nog vaak mee te maken als ik een oudere anime kijk.

Het levert hilarische, maar ook ronduit stomme vertalingen op. Nu ik Japans aan het leren ben valt mij steeds meer op. Al zijn officiële ondertitelingen niet altijd beter…

Goed. Ik laat het hierbij. Ik kan met plezier nog 1000 woorden schrijven, maar ik vind het al knap als je het tot hier toe helemaal hebt gelezen 😛

Last but not least is de Wikipedia pagina over fansubs interessant. Als je nog meer wil lezen 😉

En? Wat vind jij hier van?